Wat te doen bij steken en beten

Categorie:
Steken
Tags:
Teken Beten Tekenbeet
Leestijd: 4 min

Ben jij voorbereid op steken en beten van insecten, kwallen en slangen? Lees hier wat je moet doen bij deze steken en beten.

Bijensteek

Bijen steken alleen als ze zich bedreigd voelen. Dit zullen ze niet snel doen, want na een steek gaan ze namelijk dood.

Hoe herken je een bijensteek?

# De huid rondom de steek wordt dik en rood.
# De plek jeukt en kan pijn doen.
# Bij een bijensteek blijft de angel in de huid achter, die zie je als een zwart puntje in de huid zitten.

Wat te doen bij een bijensteek?

1. Verwijder de angel.
# Bij een bijensteek kan de angel nog in de huid zitten.
# Verwijder de angel zo snel mogelijk om pijn en jeuk te verminderen.

2. Gebruik hiervoor een pincet of strijk de angel met je vingernagel of de stompe kant van een mes uit de huid. Zorg er wel voor dat je het voorzichtig doet en het gifzakje niet kapot drukt.

3. Koel de bijensteek tien minuten met een koud, nat gaas om zwelling, jeuk en pijn te beperken. Je kunt ook een jeukwerende lotion of zalf gebruiken.

4. Wordt de steekplaats erg dik? Ga dan naar een huisarts.

5. Bijensteek in de mond of keel? Bel 1-1-2 en laat het slachtoffer op een ijsklontje zuigen.

Wespensteek

Ook wespen steken wanneer zij zich bedreigd voelen. Vooral in tijden wanneer ze minder voedsel kunnen vinden, in het najaar is dit vaak het geval, worden wespen agressiever.

Hoe herken je een wespensteek?

# Je merkt waarschijnlijk direct dat je geprikt bent, het kan flink pijn doen.
# Op de plek van de steek zie je een klein gaatje.
# Om de plek van de steek zie je een rode bult met witte randen.

Wat te doen bij een wespensteek?

# Koel de wespensteek met ijs om zwelling, jeuk en pijn te verminderen.
# Je kunt ook een jeukwerende lotion of zalf gebruiken.

Wanneer hulp inschakelen bij een wespensteek?

# Wordt de steekplaats erg dik? Ga dan naar een huisarts.
# Wespensteek in de mond of keel? Bel 1-1-2 en laat het slachtoffer op een ijsklontje zuigen.
# Bij een wespensteek of bijensteek weet je nooit of je een allergische reactie krijgt of niet. Hoe vaker je geprikt wordt, hoe heftiger de reactie kan zijn. Zo kan een allergie in de loop der jaren worden opgebouwd.

Hoe herken je een allergische reactie?

Een allergische reactie herken je aan:

# Roodheid
# Ernstige zwelling
# Jeuk
# Pijn over het hele lichaam
# Bij een ernstige allergische reactie kan ook benauwdheid of bewusteloosheid voorkomen. Bel in het geval van een allergische reactie 112, of laat bellen.

Hoe kan je een wespensteek (proberen te) voorkomen?

# Wespen steken alleen als ze boos zijn. Sla wespen daarom niet weg, maar probeer zo rustig mogelijk te blijven zitten.
# Laat kinderen uit een afgesloten beker met een rietje drinken. Maak daarna de mond van het kind goed schoon.
# Probeer eten zoveel mogelijk af te dekken of eet binnen.
# Laat geen etensresten op tafel staan.
# Sluit vuilniszakken goed af.
# Gebruik zonnebrandcrème zonder parfum. Wespen zijn gek op zoete luchtjes.
# Vang wespen door een pot met zoetigheid op tafel te zetten met een trechter van papier op de pot.
# Gebruik anti-insectencrème  op de onbeschermde huid.

Kwallenbeet

Hoe herken je een kwallenbeet?

# Rode vlekken, rode bultjes
# Heftig branderig gevoel, jeuk en pijn
# Zwelling, soms blaren

Soms:

# Misselijkheid
# Braken
# Duizeligheid
# Stoornis in het bewustzijn

Wat te doen bij een kwallenbeet?

1. De klachten verdwijnen meestal vanzelf binnen 15 minuten.

2. Je kan de pijn verminderen door het getroffen lichaamsdeel in zo heet mogelijk water onder te dompelen (maximaal 45 graden).

3. Geen heet water in de buurt? Spoel de plek dan af met zeewater of koel de plek met lauw, zacht stromend water, ijs of een coldpack.

Bij sommige tropische kwallen kan azijn levensreddend zijn. Gebruik bij Noordzee kwallen echter nooit azijn, bij Noordzee kwallen kan dit de klachten juist verergeren.

Wanneer hulp inschakelen bij een kwallenbeet?

Bel direct 112 (of laat iemand anders bellen) bij hartritmestoornissen, shock en bewustzijnsverlies. Ga naar de huisarts als de ogen zijn geraakt of bij een heftige reactie.

Tekenbeet

Teken zitten vooral in struiken en hoog gras. Ze stappen over op passerende mensen of dieren. Ben je in een bosrijke omgeving? Zorg dan dat je jezelf, je partner en je kinderen goed controleert op teken.

Hoe herken je een tekenbeet?

# Je ziet een teek (klein, zwart beestje) op de huid zitten.
# Na het volzuigen met bloed kan de teek zo groot worden als een erwt.
# Een volgezogen teek is lichter van kleur.
# De beet kan gaan jeuken.

Teken houden van warme plekken. Controleer daarom extra goed de liezen, enkels, hals, knieholtes, elleboogplooien en achter de oren.

Wat te doen bij een tekenbeet?

Het is belangrijk om de teek zo snel mogelijk te verwijderen. Teken hebben tijd nodig om zich vast te zuigen, hoe sneller je erbij bent hoe groter de kans dat de teek nog geen speeksel heeft geloosd.

Hoe verwijder je een teek?

1. Pak met een tekentang of pincet de teek zo dicht mogelijk bij de huid vast.

2. Trek de teek met één rechte beweging uit de huid.

3. Controleer na het verwijderen goed of je de teek in zijn geheel hebt verwijderd. Blijven er stukjes achter, zoals de pootjes, dan kunnen deze gaan ontsteken. Neem in dit geval contact op met de huisarts.

4. Lukt het helemaal niet om de teek te verwijderen of vind je het niet prettig? Ga dan direct naar de huisarts.

Na het verwijderen:

1. Na het verwijderen van de teek desinfecteer je het wondje met alcohol.

2. Noteer de datum en controleer gedurende 1 maand op het ontstaan van een rode kring. Zodra er een rode kring ontstaat, neem je contact op met de huisarts. 

Desinfecteer de teek nooit voordat je hem verwijderd hebt. Hij spuit dan direct zijn speeksel in de huid.

Tekenbeet voorkomen

# Draag een lange broek in gebieden waar veel teken voorkomen.
# Draag je sokken over de broek.
# Trek een shirt met lange mouwen aan.
# Zorg voor hoofdbedekking.

Ben je in de natuur geweest? Controleer dan 's avonds voor het slapen gaan goed op teken. Kam je haren en de haren van je kind.

De ziekte van Lyme

Een teek kan de Borrelia-bacterie bij zich dragen, de veroorzaker van de ziekte van Lyme. Ben je daarmee besmet dan kan je een rode kring of plek rondom de tekenbeet zien opkomen, dit is echter niet bij iedereen het geval.

Van de mensen met een tekenbeet krijgt 2 procent de ziekte van Lyme. Om dat te voorkomen is het belangrijk je lichaam goed te controleren nadat je in de natuur bent geweest.

Neem contact op met de huisarts:

# Als een rode plek of kring ontstaat in de periode na het verwijderen van de teek.
# Bij klachten als vermoeidheid, koorts, hoofdpijn, spierpijn of gewrichtsklachten.

Klachten zijn per persoon verschillend, niet iedereen met de ziekte van Lyme krijgt een rode kring en veel symptomen zijn algemene klachten die ook bij andere aandoeningen voorkomen. Daarom is de ziekte van Lyme erg lastig vast te stellen.

Slangenbeet

Slangen zijn er in principe niet op uit om mensen te bijten. Een slang bijt namelijk helemaal niet zo graag, maar zal eerder de confrontatie vermijden en vluchten. Pas als een slang zich in het nauw gedreven voelt en geen andere uitweg ziet, zal hij bijten. In Nederland komen slangenbeten heel soms voor. Er is één giftige slangensoort in Nederland die je in de natuur kan tegenkomen, dat is de Nederlandse adder. Een beet van deze slang leidt tot milde gifklachten. Toch komen ook ernstige slangenbeten in Nederland voor bij bijvoorbeeld mensen die giftige slangen houden en gebeten worden.

Hoe herken je een slangenbeet?

# Pijn en zwelling rondom de beet
# Twee rijen van tandafdrukken of kleine puntvormige wondjes
# Er vloeit bloed uit de wond

Soms:

# Diarree
# Stuiptrekkingen
# Duizeligheid
# Flauwvallen
# Troebel zicht

Wat te doen bij een slangenbeet?

1. Zorg ervoor dat de omgeving veilig is. Zolang de slang nog in de buurt is, kan je het slachtoffer niet helpen.

2. Ga zo snel mogelijk naar het ziekenhuis, bel direct 112 of laat iemand anders bellen.

3. Breng het slachtoffer naar een veilige plek.

4. Probeer het slachtoffer kalm te houden om verspreiding van het gif te beperken.

5. Houd het getroffen lichaamsdeel onbeweeglijk of zo stil mogelijk.

6. Verwijder sieraden.

7. Noteer de kenmerken van de slang. Dit kan nuttig zijn voor latere identificatie.

Hoe kan je een slangenbeet voorkomen?

# Probeer een slang niet te vangen of aan te raken.
# Blijf zoveel mogelijk op paden tijdens wandelingen, probeer hoog gras ter vermijden.
# Let goed op als je op rotsen klimt, slangen kunnen zich verstoppen tussen stenen en rotsen. In Nederland is de kans niet heel groot dat je een giftige slang treft, maar neem toch altijd het zekere voor het onzekere. 

Wil je meer leren over het verlenen van eerste hulp na steken of beten? Volg dan één van onze EHBO-cursussen.